|
กติกาหมากรุกสากล
by pawntep@intellectworld.com
เคยนึกอยากจะหัดเล่นหมากรุกสากลบ้างหรือเปล่าครับ
ผมเคยพบหลายๆคนที่อยากจะลองหัดเล่นแต่ไม่สบโอกาสเสียที
โดยมากจะเป็นเพราะไม่มีคนรู้จักสอนกติกาให้
อันที่จริงกติกาหมากรุกฝรั่งเข้าใจไม่ยากครับ
เพียงแต่มันยังไม่แพร่หลายในเมืองไทยเท่านั้นเอง คนที่เล่นเป็นจึงมีอยู่น้อย
แต่เมื่อคุณมาถึงที่นี่แล้วอย่ากลับออกไปมือเปล่าเลยนะครับ
ลองทำความรู้จักมันดูหน่อย หากตอนนี้ยังไม่มีอารมณ์อ่าน
บุคมาร์คไว้ก่อนก็ได้ครับ
ประโยชน์จากการเล่นเชสนั้นสารพัดข้อครับ
เชสเป็นเกมที่ให้ความบันเทิงแบบไม่มีที่สิ้นสุด
คุณจะได้รู้จักเพื่อนใหม่ ได้สังสรรค์กับเพื่อนเก่า
ได้ฝึกสมองให้เฉียบคม ได้ฝึกสมาธิ
ได้เรียนรู้สิ่งใหม่อยู่ตลอดเวลา เพราะเชสเป็นเกมที่ลึกซึ้งเกินหยั่ง
เคยมีนักคณิตศาสตร์บางคนอุตริคำนวณว่า
จำนวนเกมที่เป็นไปได้ทั้งหมดของเชสนั้น
มีมากกว่าจำนวนอะตอมที่ประกอบกันขึ้นมาเป็นจักรวาลของเราเสียอีก
สำหรับเด็กๆแล้วแน่นอนครับ เชสช่วยฝึกสมาธิ บุคลิกและสติปัญญาได้เป็นอย่างดี
จินตคณิต เปียโน ไวโอลินหรือการซ้อมว่ายน้ำ ก็มีข้อดีแตกต่างกันไป
แต่ผมไม่เคยเห็นผู้ปกครองคนไหนจัดให้เชสเป็นกิจกรรมเสริมกับเด็กๆเลยครับ
อันที่จริงเชสก็เป็นอีกทางเลือกที่น่าสนใจ เพราะเสียค่าใช้จ่ายน้อยและหวังผลได้
มีงานวิจัยหลายชิ้นให้ผลออกมาในทำนองเดียวกัน
สรุปว่าเด็กที่หัดเล่นหมากรุกสากลมีผลการเรียนที่ดีขึ้น
นักวิจัยคิดกันว่าน่าจะเป็นเพราะเด็กเหล่านั้นสามารถรวบรวมความสนใจได้ดีขึ้น
อีกข้อคือเด็กๆจะมองว่าเชสเป็นเกมที่เอาไว้เล่นสนุกเสียมากกว่า
การชักชวนให้เด็กซ้อมเชส คงจะง่ายกว่าบังคับให้เขาลงสระว่ายน้ำหรือทำการบ้านเลขแน่ๆครับ
เชสนั้นเกิดในอินเดีย เล่นกันมาตั้งแต่ศตวรรษที่เจ็ด
และมีหลักฐานบางชิ้นแสดงให้เห็นว่าอาจจะมีเชสมาตั้งแต่ศตวรรษที่หนึ่งด้วยซ้ำ
เชสในสมัยนั้นไม่เหมือนที่เราเล่นกันทุกวันนี้นะครับ
เรียกกันว่า Chaturanga กระดานรวมทั้งตัวหมากและตาเดินจะคล้ายกับยุคของเรา
แต่ใช้ผู้เล่นสี่คนและตำแหน่งเริ่มต้นบนกระดานก็ไม่เหมือนกันด้วย
จากอินเดีย เชสได้แพร่ไปยังเปอร์เซียและอาหรับอย่างรวดเร็ว
เชสเดินทางมาถึงยุโรปในศตวรรษที่แปด เมื่อพวกมัวร์ยึดสเปนไว้ได้
ผ่านไปเพียงสองศตวรรษ เชสก็แพร่หลายไปทั่วยุโรปและรัสเซีย
ชาวยุโรปเล่นเชสแบบของมุสลิมได้ราวหกร้อยปี
จึงเปลี่ยนวิธีเดินของบิชอพและควีน
โดยเฉพาะควีนกลายเป็นหมากที่มีอำนาจที่สุดในกระดาน
เกมที่เคยเชื่องช้าจึงหมดไป เชสกลายเป็นเกมเร็วตั้งแต่ศตวรรษที่สิบห้าเป็นต้นมา
อุปกรณ์จำเป็นของเชส ได้แก่ กระดานและตัวหมาก
ส่วน chess clock นั้นคงจะเหมาะใช้ในการแข่งขันมากกว่า
พวกเราที่เล่นกันตามบ้านคงไม่มีธุระจะใช้มัน
กระดานที่ใช้เล่นเป็นกระดานจตุรัสขนาด 8x8 ตา สลับสีอ่อนและเข้ม
สีที่สบายตาที่สุดคงเป็น เขียวหรือน้ำตาลสลับครีม
ส่วนตัวหมากรุกก็มีสองสีเช่นกัน
เราเรียกสีอ่อนว่าขาว และสีเข้มว่าดำ แต่ละฝ่ายมีหมากคนละสิบหกตัว
เป็นพอน(คล้ายกับเบี้ยในหมากรุกไทย)แปดตัว
และหมากนายอีกแปดตัว ได้แก่ คิง ควีน คู่บิชอพ คู่ไนท์ และคู่รุค
กระดานที่ใช้เล่นในทัวร์นาเมนต์เป็นกระดานไม้หรือไวนิลชนิดอ่อน
ความกว้างของแต่ละช่องตั้งแต่ 1.5-2 นิ้ว
ตัวหมากที่นิยมกันทำด้วยพลาสติกหรือไม้ ความสูงของคิงประมาณ 3.5-4 นิ้ว
เฉพาะตัวหมากที่ทำด้วยไม้เนื้อดีอาจมีราคาสูงถึงสี่พันบาท
เซตที่หรูหราจริงๆจะแพงกว่าตู้เย็นสองประตูเสียอีก
คุณๆที่หัดเล่นก็ไม่ต้องคิดมากอะไร ไปที่ห้างสรรพสินค้า
ดูที่แผนกของเล่น หรือแผนกเครื่องกีฬา
มองหาเซตแม่เหล็กเล็กๆทำด้วยพลาสติกราคาไม่ถึงร้อยบาทก็พอเล่นได้แล้ว
หรือถ้ามีเงิน ก็ลองไปเดินที่จตุจักรดูนะครับ
มีเซตที่ทำด้วยหินสบู่พร้อมกระดานสวยหรูขายเหมือนกัน ราคาราวพันถึงพันห้าร้อยบาท
ขึ้นกับขนาดกระดาน แต่ผมมีข้อติอยู่สองอัน คือ
ดีไซน์ตัวหมากไม่เป็นมาตรฐาน
สอบถามคนขายได้ความว่านำเข้าจากเนปาล
อีกข้อคือตัวหมากทำด้วยหิน ถ้าคุณเล่นไม่ระวังแล้วรับรองว่าเละ ตกพื้นเป็นอันแตก
กระแทกกันแล้วบิ่น เวลาคุณเลือกซื้อก็ตาดีหน่อย ดูให้ดีว่าตัวหมากไม่บิ่น
ถ้าเซตจตุจักรนี้ไม่ถูกใจคุณ ก็ลองสั่งซื้อในอินเตอร์เนตดูนะครับ ลองสืบราคาก่อน
ค่าส่งคงแพงนิดนึง เพราะตัวหมากที่เกรดดีจริงๆนั้นหนักมาก แต่ในสภาพเศรษฐกิจอย่างนี้รัดเข็มขัดหน่อยดีไหมครับ
ผู้เล่นฝ่ายขาวจะได้เดินก่อนเสมอ จากนั้นจึงผลัดกันเดินหมากคนละครั้งไปจนจบเกม
ผู้เล่นคนใดคนหนึ่งจะบอกผ่านไม่ได้
แม้รู้ทั้งรู้ว่าเดินแล้วจะแพ้ก็ต้องฝืนเดิน ส่วนการกินกันก็ไม่มีอะไรพิศดาร
คุณเอาหมากของคุณไปวางแทนที่ แล้วยกหมากศัตรูเดิมออก ให้สังเกตว่า
ตาเดินของหมากนายจะเป็นตากินของมันด้วย ส่วนพอนนั้นแปลกไป
มันจะเดินตรงและกินเฉียง หมากทุกตัวกินกันเองได้หมด
เว้นคิงซึ่งคุณจะปล่อยให้โดนกินไม่ได้ ถ้าคุณพยายามแล้ว ก็ยังเอาคิงไม่รอด
ก็เป็นอันจบเกม
คราวนี้มารู้จักหมากแต่ละตัวกัน
รุค(Rook)
รุคเป็นหมากสำคัญอีกตัว เป็นรองเพียงควีนตัวเดียวเท่านั้น
รุคเดินได้ทั้งแนวดิ่งและแนวขนาน โดยไม่จำกัดระยะทาง
เว้นแต่มีหมากบางตัวขวางแนวนั้นไว้
บิชอพ(Bishop) เดินในแนวทแยงสี่ทิศโดยไม่จำกัดระยะเช่นกัน
ลักษณะการเดินของบิชอพนั้นคล้ายกับนักแม่นธนู คอยลอบยิงจากที่ไกล
เป็นเพราะตาเดินแบบนี้ จึงจำกัดให้บิชอพแต่ละตัวเดินบนตาสีเดียวตลอดชีวิตของมัน
บิชอพเดี่ยวจึงเป็นอย่างคนพิการ ในขณะที่คู่บิชอพนั้นทรงพลังจริงๆ
ควีน(Queen) เดิมทีควีนเป็นหมากที่อ่อนแอที่สุดบนกระดาน จนกระทั่งปี
1475 ตาเดินของควีนถูกเปลี่ยนไปจนกลายเป็นหมากที่แข็งแกร่งที่สุด
ในตาเดินหนึ่งควีนอาจจะเดินทแยง เดินในแนวขนาน หรือแนวดิ่ง
ได้โดยไม่จำกัดระยะทาง เว้นแต่มีหมากบางตัวขวางแนวนั้นไว้ ใช้ความสังเกตนิดหน่อยจะพบว่า
ควีนเดินเหมือนรุคผสมบิชอพ
คิง(King) คิงเป็นหมากตัวสำคัญที่สุดบนกระดาน
เพราะการเสียคิงก็หมายถึงความพ่ายแพ้ คิงสามารถเดินได้หนึ่งตาในทิศทางใดๆ
เพราะฉนั้นหากคิงอยู่กลางกระดาน คิงจะมีตาเดินให้เลือกมากที่สุดแปดตาเดิน
จำง่ายๆว่าคิงเดินเหมือนควีน แต่เดินได้เพียงก้าวเดียว
คุณอาจจะมองว่าคิงเป็นหมากที่ค่อนข้างกระจอก ในช่วงกลางเกม ซึ่งมีหมากดุๆอยู่เต็มกระดาน
ก็คงจะเป็นอย่างนั้น แต่ถ้าถึงท้ายเกมแล้วคุณยังฝืนไม่เอาคิงมาเล่นเป็นแพ้แน่ๆครับ
เรื่องแปลกอย่างหนึ่งของคิงคือ
คิงขาวกับคิงดำจะแตะเนื้อต้องตัวกันไม่ได้เด็ดขาด เพราะคิงเองก็มีตากินของมันเหมือนกัน
การเดินคิงไปตกตากินของฝ่ายตรงข้ามนั้นผิดกติกาครับ
ไนท์(Knight) ไนท์มีตาเดินค่อนข้างแปลก
มันเดินสองก้าวในแนวดิ่งตามด้วยอีกหนึ่งก้าวในแนวขนาน
หรือสองก้าวในแนวขนานตามด้วยหนึ่งก้าวในแนวดิ่ง ประกอบกันเป็นอักษร L
ไนท์เท่านั้นที่สามารถกระโดดข้ามหมากตัวอื่นๆ ไปหยุดที่จุดหมายของมันได้
พอน(Pawn) พอนเป็นหมากราคาถูก และเป็นประชากรส่วนใหญ่บนกระดาน
หน้าที่หลักของพอนคือการแผ้วถางหนทาง เพื่อเตรียมการบุกของบรรดาหมากนาย
พอนเป็นหมากชนิดเดียวที่เดินถอยหลังไม่ได้ และตากินของมันก็ไม่เหมือนตาเดินด้วย
พอนจะเดินไปข้างหน้าทีละก้าว เว้นแต่มีหมากตัวอื่นมาขวางทางเดินของมันเอาไว้
ส่วนตากินของมัน คือสองตาทแยงด้านหน้า พอนขาวในรูปมีตาเดินให้เลือกสามตา คือ
กินไนท์ กินพอน หรือเดินไปข้างหน้า ความพิเศษของพอนยังมีอีกสองข้อ แรกคือพอนที่ยังไม่เคยเดินมาก่อน
มีสิทธิ์เลือกเดินหนึ่ง หรือสองก้าวก็ได้
สองคือพอนที่รอดตายมุ่งหน้าไปจนถึงแถวสุดท้ายของกระดาน
จะได้รับโปรโมทเป็นหมากนายหนึ่งในสี่ชนิด ได้แก่ ควีน รุค บิชอพ และ ไนท์
หัวข้อต่อไปคือการตั้งกระดานเพื่อเริ่มเล่น ให้สังเกตคู่ของคิงกับควีนที่อยู่ในสุด ถัดออกมาเป็นคู่บิชอพ คู่ไนท์
และคู่รุค ตามลำดับ พอนแปดตัวนั้นไม่มีปัญหาคุณถมมันให้เต็มแถวถัดขึ้นมาได้เลย
จุดที่ชวนสับสนที่สุดคงจะเป็นคิงและควีน
จำง่ายๆว่า Always put the Queen on her color.
และอย่าลืมตั้งกระดานให้มุมขวาล่างเป็นสีอ่อนด้วยนะครับ ข้อนี้ให้จำว่า White on right.
การกินผ่าน(En Passant) กติกาข้อนี้ระบุว่าหากคุณมีพอนอยู่ในแถวที่ห้า
และพอนของอีกฝ่ายเดินหน้าสองตา เพื่อจะเดินหนีพอนของคุณ
คุณอาจจะกินพอนศัตรูตัวนั้นได้เหมือนว่ามันเดินเพียงก้าวเดียว
ถ้าคุณเจออย่างนี้แล้วอยากจะกิน คุณต้องกินเลย
ถ้าไพล่ไปเดินตาอื่นแล้วเขาจะถือว่าคุณสละสิทธิ์
ลองดูรูปนะครับ
การเข้าป้อม(Castling)
เป็นโอกาสเดียวในเกมที่คุณจะขยับหมากสองตัวในตาเดินเพียงหนึ่งครั้ง
หมากสองตัวที่ว่าคือ คิงและรุค คิงจะได้หลบไปอยู่ด้านข้างของกระดาน
(ซึ่งน่าจะปลอดภัยกว่าแนวกลางกระดาน) พร้อมกับได้นำรุคออกมาใช้งาน
ในสถานการณ์ทั่วไปแล้ว การเข้าป้อมนับว่าเป็นตาเดินที่ดีทีเดียว
การเข้าป้อมนั้นจะเกิดได้สองข้างคือ คิงไซด์(ด้านใกล้) และควีนไซด์(ด้านไกล)
 จัดการเคลียร์ทางเดินระหว่างคิงกับรุคฝั่งที่คุณหมายตาให้ว่างไว้ เมื่อถึงเวลาให้คุณเดินคิงสองก้าว(มากกว่าปกติ) ไปหารุคฝั่งนั้น แล้วเดินรุคข้ามหัวมาจอดติดกับคิงได้ในจังหวะเดินเดียวกัน ยังมีรายละเอียดอีกสองสามข้อ 1.คิงที่ขยับแล้วหมดโอกาสเข้าป้อม 2.เข้าป้อมได้เฉพาะฝั่งที่รุคไม่เคยขยับ 3.ห้ามเข้าป้อมเพื่อหนีตาเช็คของศัตรู 4.ห้ามเข้าป้อม เมื่อคิงต้องเดินผ่านตาเช็ค หรือป้อมแล้วทำให้คิงตกตาเช็ค  จากรูปคิงขาวเข้าป้อมได้ทั้งสองข้าง แต่คิงดำป้อมไม่ได้เลย เพราะมีไนท์ขาวบีบขมับอยู่
ยังมีศัพท์อีกสามคำที่คุณต้องรู้(หลังจากได้ยินแว่วๆหลายครั้ง) คือ เช็ค(check)
เช็คเมท(checkmate) และสเตลเมท(stalemate)
เราเรียกการขู่จะกินคิงศัตรูแต่ละครั้งว่าเช็ค
เจ้าของคิงตัวนั้นมีทางเลือกสามทาง
1.Capture the piece that is attacking the King. จับตัวปัญหากิน 2.Put Something in the way of the enemy piece, thereby blocking the check. เอาหมากตัวใดตัวหนึ่งมาบล็อกแนวเช็คเอาไว้ มีข้อสังเกตคือ ตาเช็คของไนท์นั้นบล็อคไม่ได้ 3.Move the King to a square that is not under attack. เดินคิงหลบ ถ้าไม่มีตาเดินไหนช่วยคิงให้พ้นภัยได้ เป็นอันจบเกม เราเรียกว่าเช็คเมท และฝ่ายที่ส่งเช็คเมทเป็นผู้ชนะ ตัวอย่างเช็คเมทสี่แบบ 
 
สเตลเมทหรือตาอับ เกิดเมื่อผู้เล่นฝ่ายหนึ่งไม่มี legal move เหลือให้เลือกเดินแม้สักหนึ่งตา
ถือว่าเกมจบลงด้วยการเสมอของทั้งสองฝ่าย
 ในรูปนั้นพอนดำทั้งสองตัวถูกบล็อกไว้ ไนท์ที่มุมขวา ก็ถูกกักด้วยพอนสีเดียวกัน และคิงจะเดินไปตกตาเช็คไม่ได้
เช็คเมทและสเตลเมทนั้นแตกต่างกัน
ในเช็คเมท คิงถูกโจมตีและเอาตัวไม่รอด
แต่สเตลเมท คิงยังปลอดภัยดีอยู่เพียงแต่ไม่มี legal move
หากผู้เล่นฝ่ายหนึ่งยอมแพ้ หรือทั้งสองฝ่ายตกลงเสมอ เกมย่อมจบลง
หากผู้เล่นฝ่ายหนึ่งมีแต้มเดิน ที่ทำให้ตำแหน่งของหมากทุกตัวในกระดานปรากฏซ้ำเป็นรอบที่สาม
ผู้เล่นฝ่ายใดๆอาจร้องขอเสมอได้
ยังมีการเสมออีกแบบ เกิดขึ้นเมื่อแมทีเรียลไม่พอ มีหลายกรณีคือ
King vs King King + Bishop vs lone King King + Knight vs lone King King + 2 Knights vs lone King King + Bishop vs King + Bishop การเช็คเมทจะเกิดไม่ได้เลย เพราะคิงอีกฝ่ายจะหนีรอดไปได้เสมอ แต่ King + Pawn vs lone King นั้นอาจจะเช็คเมทได้ เพราะพอนยังมีโอกาสจะโปรโมทเป็นควีนหรือรุคได้
มีกติกาสำคัญอีกหนึ่งข้อ "ทุกตาเดินที่ทำให้คิงตกตาเช็คเป็นตาห้าม (illegal move)"
 รุคขาวกำลังจะกินควีนดำ ควีนดำชะตาขาด เพราะหลบไม่ได้ การทำอย่างนั้นจะเปิดตาเช็คจากรุคขาวไปถูกคิงดำซึ่งยืนอยู่ด้านหลัง ดำไม่มีทางเลือกต้องแลกควีนกับรุค
เกมคลาสสิกเมื่อสองร้อยปีที่แล้วตกมาถึงมือคนรุ่นเราก็ด้วยการบันทึกตาเดิน
การบันทึกตาเดินแบบหนึ่งที่แพร่หลายที่สุดคือ algebraic notation
การบันทึกแบบนี้จะแบ่งกระดานเป็นแปดคอลัมน์ แปดแถว
ชื่อคอลัมน์เป็นอักษรอังกฤษตั้งแต่ a ถึง h รันจากซ้ายไปขวา
ชื่อแถวเป็นตัวเลขรันตั้งแต่ 1-8 จากล่างขึ้นบน
หมากของฝ่ายขาวจะอยู่ครึ่งล่างเสมอ
ดังนี้แล้วเราจะระบุตำแหน่งบนกระดานได้ทั้ง
64 ตำแหน่งได้ด้วยการประกาศชื่อคอลัมน์ตามด้วยชื่อแถว
เราจะบันทึกตาเดินของหมากใดๆ
ด้วยการระบุชื่อหมากนั้นพร้อมตาเดินที่เป็นจุดหมาย ตัวอย่างเช่น
Qa4 หมายถึงควีนเดินไปที่ตา a4 Ke2 หมายถึงคิงเดินไปยังตา e2
R แทนรุค B แทนบิชอพ และ N แทนไนท์
การเดินพอนนั้นพิเศษคือไม่ต้องระบุตัวหมาก ถ้าพอนตัวหนึ่งเดินไปยังตา d4
เราบันทึกเพียง d4 ส่วนการกินกันให้ใช้เครื่องหมาย x แทรกเพิ่มเข้าไป เช่น
Nxd5 หมายถึงไนท์กินหมากบนตา d5 และ Kxa1 หมายถึงคิงกินหมากบนตา a1
แต่ถ้าพอนเป็นตัวกินแล้ว ให้เพิ่มชื่อคอลัมน์เดิมของพอนกินตัวนั้นเข้าไปด้วย
ดังนั้น dxe5 จึงหมายถึงพอนจากคอลัมน์ d กินอะไรสักอย่างบนตา e5
มีกฏพิเศษอีกอันหนึ่งก็คือ ถ้ามีหมากเหมือนกันสองตัวเดินไปที่ตาจุดหมายได้ทั้งคู่
คุณต้องระบุให้ชัดว่าเป็นตัวไหน ด้วยการเพิ่มเลขแถวหรือคอลัมน์เข้าไป เช่น Rad1
หมายถึงรุคบนคอลัมน์ a เดินไปยังตา d1 หรือ N3d4 หมายถึงไนท์บนแถวที่สามเดินไปยังตา d4
เครื่องหมายอื่นๆที่ใช้ในการบันทึกตาเดิน ได้แก่
O-O หมายถึง การเข้าป้อมฝั่งคิงไซด์(ด้านใกล้) O-O-O หมายถึง การเข้าป้อมฝั่งควีนไซด์(ด้านไกล) ch หรือ + หมายถึง ตาเดินที่เช็คคิงฝ่ายตรงข้าม mate หรือ ++ หมายถึงเช็คเมท(checkmate) เป็นอันจบเกม = หมายถึงการโปรโมทพอน เช่น e8=Q หมายถึง พอนเดินไปถึงตา e8 และโปรโมทเป็นควีน ! - excellent move !! - brilliant move ? - poor move ?? - gross blunder ?! - dubious move !? - interesting move ตาเดินที่สมบูรณ์หนึ่งตา ต้องประกอบด้วยตาเดินของทั้งฝ่ายขาวและฝ่ายดำ เช่น 1.d4 d5 2.Nc3 Nf6 3.Bb5 เมื่อเราต้องการจะอ้างตาเดินที่สองของฝ่ายขาว ใช้ 2.Nc3 ได้ทันที แต่ถ้าเป็นการอ้างตาเดินของฝ่ายดำ ต้องใช้ ...(สามจุด) แทนตาเดินของฝ่ายขาว เราจึงอ้างตาเดินที่สองของดำด้วย 2. ... Nf6 อาจจะรู้สึกว่างงในช่วงแรกๆ แต่ใช้เวลาไม่นานคุณจะคุ้นไปเอง การบันทึกตาเดินมีความสำคัญก็เพราะมันมักจะเป็นส่วนหนึ่งในตำราเชสเสมอ ประโยชน์อีกอย่างหนึ่งของมันก็คือ คุณสามารถใช้มันเป็นเครื่องมือบันทึกเกมของคุณเอง เพื่อเก็บไว้วิเคราะห์หาจุดบกพร่องในภายหลังได้
อ่านมาถึงตรงนี้แล้วยินดีด้วยนะครับ
แต่โอกาสเป็นไปได้มากว่าคุณยังจะหาคนเล่นด้วยไม่ได้ในวันสองวันนี้
ขอแนะนำให้คุณเข้าไปที่ thaibg.com
จะต้องมีใครสักคนรอเล่นกับคุณอยู่แน่ๆครับ
ช่วงเริ่มต้นนี่คุณจะเจ็บตัวมากหน่อย เพราะคุณจะแพ้บ่อยจริงๆ
แต่อย่าเพิ่งท้อใจครับ จำไว้ให้ขึ้นใจ
"การฝึกฝนและความพ่ายแพ้เป็นส่วนหนึ่งของการเรียนรู้"
พอโดนทุบจนน่วมแล้วขอให้คุณแวะกลับมาที่นี่อีกครั้งครับ
ผมเชื่อว่าคุณจะพร้อมสำหรับบทเรียนเรื่องแทกติกแล้ว
ถ้าชอบใจบทความนี้ คุณสามารถแวะเข้ามาที่ http://intellectworld.com/thai เพื่อมองหาความมันแบบอื่นๆได้ครับ |